گردآورنده : سمیرا یزدخواستی متخصص حوزه فناوری اطلاعات
خانههای هوشمند دیگر تنها یک ایده علمی/تخیلی نیستند؛ آنها بخشی از زندگی روزمره بسیاری از مردم در جهان شدهاند. این خانهها بر پایه اینترنت اشیا (IoT – Internet of Things) ساخته شدهاند، فناوریای که به دستگاهها و اشیا امکان میدهد به اینترنت متصل شوند، دادهها جمعآوری و تحلیل شود و تصمیمهای هوشمندانه گرفته شود.
در یک خانه هوشمند واقعی، یخچالهای هوشمند موجودی مواد غذایی را پایش میکنند، تاریخ انقضا را بررسی میکنند و حتی با فروشگاههای آنلاین متصل شده، لیست خرید لازم را پیشنهاد یا سفارش میدهند. ماشین لباسشویی و ظرفشویی هوشمند برنامه شستشو را بر اساس نوع لباس و میزان کثیفی تنظیم کرده و از راه دور کنترل میشوند. چراغها، ترموستاتها و سیستمهای گرمایشی/سرمایشی بر اساس حضور افراد یا شرایط محیطی بهصورت خودکار تنظیم میشوند و مصرف انرژی تا ۲۰–۳۰ درصد کاهش مییابد. دستیارهای دیجیتال و سیستمهای صوتی خانگی امکان کنترل سایر دستگاهها با فرمان صوتی، یادآوری برنامههای روزانه و دسترسی سریع به اطلاعات را فراهم میکنند. حتی دستگاههای پایش سلامت خانگی علائم حیاتی اعضای خانواده را دنبال میکنند و در صورت نیاز هشدار میدهند.
این مجموعه دستگاهها رفاه، راحتی و مدیریت بهینه انرژی و منابع را در خانهها فراهم کرده و تجربهای هوشمند و یکپارچه به ساکنان ارائه میدهند.
فرصتها و تهدیدها
استفاده از اینترنت اشیا در خانههای هوشمند مزایای زیادی دارد: صرفهجویی در زمان و انرژی با مدیریت هوشمند مصرف برق، آب و سوخت، افزایش امنیت با سیستمهای پایش و هشداردهنده، راحتی و کنترل آسان وسایل خانه از راه دور و پیشنهادهای هوشمند برای برنامهریزی و پیشبینی نیازهای مصرفکننده برای خرید و استفاده بهتر از منابع.
با این حال، چالشهایی نیز وجود دارد: حجم بالای دادههای جمعآوری شده ممکن است تهدیدی برای حریم شخصی باشد، اتصال دستگاهها به اینترنت آنها را در معرض نفوذگران و هکرها قرار میدهد، اختلال در شبکه یا دستگاهها میتواند فعالیتهای خانه را مختل کند و نصب و راهاندازی سیستمهای هوشمند نیازمند سرمایه اولیه است.
همزمان، نکتهای جالب توجه این است که این دستگاهها به تدریج رفتارهای ما را میآموزند و با پیشبینی نیازها و تنظیم خودکار شرایط محیطی، سبک زندگی ما را شکل میدهند. وقتی یخچال موجودی مواد غذایی را پیشنهاد میدهد، چراغها و ترموستات رفتار ما را پیشبینی و تنظیم میکنند و دستیارهای دیجیتال عادتهای روزانه ما را میشناسند، ممکن است این سوال در ذهن مخاطب شکل بگیرد: آیا ما هنوز کاملاً در حال کنترل این دستگاهها هستیم، یا بخشی از تصمیمگیریهای روزمره ما به وسیله این اشیا هوشمند انجام میشود؟ بدون آنکه متوجه باشیم، خانههای هوشمند ممکن است نوعی هماهنگی هوشمندانه با رفتار ما ایجاد کنند که سبک زندگی را بهبود میبخشد، اما همزمان ما را با الگویی از رفتار و تصمیمات هدایتشده روبرو میکند.
در پایان
خانههای هوشمند با استفاده از اینترنت اشیا، زندگی روزمره را راحتتر، بهینهتر و ایمنتر کردهاند. از مدیریت انرژی و مصرف منابع گرفته تا پایش سلامت و امنیت، IoT فرصتهای گستردهای برای بهبود کیفیت زندگی فراهم میکند. شناخت کاربردها، مزایا و محدودیتهای این فناوری و توجه به تأثیر هوشمندی اشیا در سبک زندگی، کلید استفاده هوشمندانه و امن از خانههای هوشمند است. با آگاهی از این فرصتها و چالشها، خانوادهها میتوانند خانهای هوشمند، ایمن و بهینه داشته باشند و همزمان جایگاه کنترل واقعی خود را حفظ کنند.
